Trong dòng chảy không ngừng của xã hội hiện đại, khi công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, con người có thể tiếp cận tri thức bằng nhiều con đường khác nhau, thì thư viện vẫn giữ một vị trí đặc biệt, đầy sức lan tỏa.
Trong suốt chặng đường phát triển, đặc biệt giai đoạn 2021 – 2025, Thư viện Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều đổi mới để thực hiện tốt sứ mệnh phục vụ bạn đọc và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. Mỗi trang sách được bổ sung, mỗi chuyến xe thư viện lăn bánh, mỗi cuộc thi, mỗi cuộc trưng bày tuyên truyền, mỗi một video được dàn dựng… đều là những nỗ lực bền bỉ nhằm đưa tri thức đến gần hơn với Nhân dân.
Thủ thư Thư viện đang xử lý sách mới để nhập kho phục vụ bạn đọc
Trước hết, phải khẳng định rằng tài nguyên thông tin chính là “trái tim” của một thư viện. Nhận thức rõ điều đó, hằng năm, Thư viện luôn dành nguồn kinh phí ổn định để phát triển vốn tài liệu. Trung bình mỗi năm, từ 4.000 đến 6.000 bản sách mới được bổ sung, nâng tổng số sách từ 364.695 bản năm 2021 lên 412.677 bản vào năm 2025, đây là một con số không chỉ mang ý nghĩa về lượng, mà còn thể hiện sự phong phú, đa dạng về nội dung. Bên cạnh đó, hệ thống báo, tạp chí với 30-35 đầu báo định kỳ cùng 1.000 tài khoản truy cập tài liệu số với hơn 1,5 triệu tài liệu đã mở ra một “không gian tri thức” không giới hạn cho bạn đọc. Đặc biệt, những bộ sưu tập tài liệu cổ, quý hiếm, có giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học viết về đất và người Quảng Ngãi luôn được trân trọng bảo tồn và phát huy đã góp phần lưu giữ ký ức và bản sắc của quê hương.
Tuy nhiên, thư viện không chỉ là nơi “có sách”, mà quan trọng hơn là nơi “có người đọc”. Chính vì vậy, công tác phục vụ bạn đọc luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Thư viện Tổng hợp tỉnh đã không ngừng mở rộng đối tượng phục vụ, từ học sinh, sinh viên, cán bộ, chiến sĩ, người cao tuổi đến người khiếm thị, người khuyết tật, thậm chí cả những đối tượng đặc thù như phạm nhân tại trại tạm giam. Mỗi đối tượng đều được tiếp cận tri thức theo những cách phù hợp nhất.
Các em học sinh trường Th Phổ Quang, P Trà Câu trải nghiệm sách trên xe lưu động của Thư viện Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi
Chúng tôi đa dạng hóa các hình thức phục vụ, từ phục vụ tại chỗ, cho mượn về nhà, phục vụ trên không gian mạng đến phục vụ lưu động, luân chuyển sách về cơ sở. Những chuyến xe thư viện lưu động lên đến 239 chuyến trong 5 năm đã mang sách đến với các điểm trường vùng sâu, vùng xa, những nhà rông văn hóa nơi bản làng. Hình ảnh các em nhỏ háo hức đón nhận từng cuốn sách mới, những ánh mắt say mê khi lật giở từng trang giấy chính là động lực lớn nhất để chúng tôi tiếp tục hành trình của mình.
Không gian thư viện cũng không còn là những phòng đọc khép kín, mà đang dần trở thành không gian mở, thân thiện. Hoạt động “Thiếu nhi vui hè” đã biến thư viện thành một “khu vườn tri thức”, nơi các em vừa đọc sách, vừa vui chơi, sáng tạo. Những mô hình này đã góp phần kéo gần khoảng cách giữa sách và người đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong công tác phát triển văn hóa đọc chính là Cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc”. Trong 5 năm qua, cuộc thi đã thu hút gần 100.000 lượt học sinh, sinh viên tham gia với gần 500 cơ sở giáo dục. Những bài dự thi không chỉ thể hiện tình yêu sách, mà còn cho thấy khát vọng vươn lên, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và đất nước. Mỗi “Đại sứ Văn hóa đọc” chính là một hạt nhân lan tỏa tinh thần đọc sách đến gia đình, nhà trường và xã hội.
Cùng với đó, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4) hằng năm đã trở thành một sự kiện văn hóa quen thuộc, thu hút đông đảo các tầng lớp Nhân dân. Những hoạt động như trưng bày sách, tọa đàm, hội thi xếp sách nghệ thuật, kể chuyện theo sách… không chỉ tôn vinh giá trị của sách mà còn tạo nên một không khí sôi nổi, giàu cảm hứng, khơi dậy niềm đam mê đọc trong cộng đồng.
Các em thiếu nhi đang đọc sách, sinh hoạt tại Phòng Thiếu nhi của Thư viện
Nhờ những nỗ lực đổi mới đó, số lượng bạn đọc đến thư viện đã tăng rõ rệt, từ 228.692 lượt năm 2021 lên 333.106 lượt vào năm 2025. Số thẻ thư viện cũng tăng gấp đôi, từ 3.090 lên 6.900 thẻ. Những con số biết nói này chính là minh chứng cho sức hút ngày càng lớn của thư viện trong đời sống xã hội.
Đồng thời, công tác thông tin, tuyên truyền cũng được đẩy mạnh. Mỗi năm, thư viện tổ chức nhiều cuộc trưng bày, triển lãm quy mô lớn, cùng nhiều hoạt động giới thiệu sách nhân các ngày lễ lớn của đất nước và địa phương đã tái hiện sinh động qua sách, báo, tài liệu, góp phần giáo dục truyền thống và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Trong thời đại số, ứng dụng công nghệ thông tin là xu hướng tất yếu. Thư viện đã triển khai hệ thống tra cứu OPAC, xây dựng website phục vụ bạn đọc đọc sách online mọi lúc, mọi nơi. Lượt truy cập tăng từ gần 400.000 lượt năm 2021 lên 1,65 triệu lượt năm 2025 là một bước tiến mạnh mẽ trong chuyển đổi số. Không gian thư viện vì thế không còn bị giới hạn bởi tường gạch, mà mở rộng ra toàn cầu.
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hoàng Giang tham quan trải nghiệm Báo Xuân trực tuyến
Bên cạnh đó, công tác phát triển mạng lưới thư viện cơ sở cũng được chú trọng. Mỗi năm, hàng chục tủ sách cơ sở được xây dựng, hàng nghìn bản sách được trao tặng đến những nơi còn khó khăn. Các lớp tập huấn nghiệp vụ đã giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thư viện, tạo sự kết nối chặt chẽ trong toàn hệ thống.
Đặc biệt, sự phối hợp giữa ngành văn hóa và ngành giáo dục đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong phát triển văn hóa đọc. Các thư viện trường học được quan tâm đầu tư, đổi mới hoạt động; các tiết đọc, tiết học thư viện được đưa vào giảng dạy; các hội thi, ngày hội đọc sách được tổ chức thường xuyên. Qua đó, thói quen đọc sách được hình thành từ sớm, góp phần xây dựng một thế hệ công dân có tri thức, có văn hóa.
Nhìn lại chặng đường đã qua, với niềm tự hào nhưng không dừng lại. Thư viện Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục đổi mới, sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng không gian phục vụ, đa dạng hóa hoạt động, để mỗi người dân dù ở thành thị hay nông thôn, đồng bằng hay miền núi đều có cơ hội tiếp cận tri thức.
Bởi hơn ai hết, những người làm công tác thư viện tin rằng, một xã hội phát triển bền vững phải là một xã hội học tập; một cộng đồng văn minh phải là một cộng đồng biết đọc, biết học và biết chia sẻ tri thức. Và trong hành trình đó, Thư viện Tổng hợp tỉnh và hệ thống thư viện trong tỉnh chính là “ngôi nhà chung” nơi kết nối tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn và thắp sáng tương lai./.
Viết Nghĩa
